Psikolojide Araştırma Yöntemleri
Bilimlerin amacı, olaylar hakkında kanıtlanabilir
bilgiler elde etmektir. Bu amaca erişmek için
izledikleri sistemli yola, her türlü araştırma
tekniğine yöntem denir. Değişik bilim dallarında
birçok yöntem kullanılır. Psikoloji de diğer
bilimlerin kullandığı yöntemlerin çoğunu kendi
konusuna göre kullanır. Bunların başlıcaları
betimleyici ve tanımlayıcı yöntemler, korelasyonel
yöntemler, deneysel yöntemlerdir.
Betimleyici ve Tanımlayıcı Yöntemler:
Betimleme ve tanımlama amacıyla tarama yöntemi,
doğal gözlem, görüşme ve vaka incelemesi
yöntemlerinden yararlanılır.
Tarama Yöntemi: Belirli sorunlarla ilgili
olarak geniş kitlelerin görüşlerinin alınmasıdır.
Test: İnsanların zekalarını, ilgilerini,
yeteneklerini, tutumlarını, kişiliğini v.b. ölçmek
amacıyla kullanılır.
Anket: Bilgi verecek kişinin doğrudan
kendisinin okuyarak cevaplandıracağı sorulardan
oluşmuş soru kayıtları kullanarak yazılı cevaplar
aracılığı ile gözlemde bulunma işidir.
Doğal Gözlem: Olayların doğal durumda
izlenmesidir.
Görüşme: Görüşme, karşılıklı konuşmadır.Bu
konuşma bir kişiyle olabileceği gibi bir gurup
insanla da olabilir.
Vaka: Bazı durumlarda insan davranışını
tanımlamak pek kolay olmaz. Olayın derinliğine
inmek gerekir. İnsanın geçmiş yaşantıları ve
çevresi davranışlarına önemli etkiler yapar. İnsan
davranışını tanımak için bu geçmiş yaşantıların,
önemli olayların ve ilişki kurduğu insanların ona
nasıl bir etkide bulunduğunu öğrenmek gerekir.
Bunun için psikolog incelediği kimsenin ailesi,
arkadaşları ve diğer ilgililerle konuşur. Elde
ettiği bilgileri nesnel olarak kaydeder.
Davranışların nedenlerini ortaya çıkarırkan bu
bilgilerden yararlanır.
Korelasyonel Yöntemler:
Korelasyonel: Birlikte değişme gösteren
olaylar arasında çeşitli anlamlılık düzeylerinde
belirlenen ve nedensellik bağları kurmanın
başlangıç noktası olan ilişki.
Deneysel Yöntemler: Doğal gözlem, varsayım
(Hipotez) ve deneyleme aşamasından geçer.
Doğal Gözlem: Olayların akışına gözlemcinin
karışmadığı gözlem biçimidir.
Varsayım: Olaylar ve olgular arasında
neden- sonuç ilişkisi kuran ve gözlem yolu ile
test edilecek olan öngörü.
Gözlem: Olayın başından sonuna kadar
izlenerek görülenlerin kaydedilmesidir. Deneysel
yöntemde, bu aşamada kastedilen, doğal olmayan
gözlemdir.
Güdümlü Gözlem: Olayların yeri, zamanı ve
koşullarının gözlemci tarafından hazırlandığı
gözlem biçimidir. Nelerin, nasıl gözlenebileceği,
nasıl kaydedileceği önceden kararlaştırılır. Aktif
gözlem ya da deneyleme de denilebilir.
Deney: Bir değişkenin etkilerini gözlemek
üzere koşulları hazırlanmış gözlem yada deneyleme
sürecinin ürünüdür. Diğer bilimlerde olduğu gibi
deney yöntemi, psikolojide de araştırmaların
temelidir.
|
