İslâm'ın beş temel
ibadetinden biri olan beş vakit namazdan akşam
vaktinde kılınanı. Diğer farz namazlarla
birlikte Hicret'ten birbuçuk yıl önce Mirac
olayında farz kılınmıştır. Adını kılındığı
vakitten almıştır. Farzı üç rekât olup farz-ı
ayndır. Sünneti, sünnet-i müekkede olarak iki
rekât kılınır.
Kur'an-ı Kerim'de
"Akşamlarken ve sabahlarken, öğle ve ikindi
vaktinde Allah'ı -ki göklerde ve yerde hamd
ona mahsustur- tesbih edin, namaz kılın"
(er-Rûm, 30/17-18) buyurulmaktadır.
Akşam namazının vakti
güneşin batmasıyla başlar, şafağın kaybolduğu
ana kadar devam eder. İmam-ı Â'zam'a göre
şafak, akşam ufuktaki kırmızılıktan sonra
meydana gelen beyazlıktır. Bu beyazlığın
kaybolması ile akşam namazının vakti sona
erer. İmam Ebû Yusuf ve İmam Muhammed'e göre
ise beyazlığın görünmesiyle akşam namazının
vakti çıkar. İmam Ebû Yusuf ve İmam-ı
Muhammed'in görüşüne göre amel edilir. Ancak
bu süre içinde kılınamadığı takdirde
kızıllıktan sonra meydana gelen beyazlığın
kaybolduğu âna kadar da kılınabilir.
Akşam namazının farzı,
sünnetinden önce kılınır. Önce, günün akşam
namazının farzını kılmağa niyet edilir.
İftitah tekbiri ile namaza başlanır, "sübhâneke",
"eûzü besmele", "fâtiha sûresi" ve bir miktar
ayet veya kısa surelerden biri (zamm-ı sure)
okunur, rükû ve secdelerden sonra ikinci
rekâtta ayakta (kıyam) "fâtiha" ve yine bir
miktar ayet veya kısa surelerden biri okunur,
yine rükû ve secdelerden sonra oturulur (ka'de-i
ûlâ)*
Et-tehiyyatü okunduktan
sonra üçüncü rekâta kalkılır, yalnız "fâtiha"
okunur, rükû ve secdelerden sonra tekrar
oturulur (ka'de-i âhire)*, "Ettehiyyâtü",
salevât duaları ile "rabbenâ âtinâ" ve "rabbenâğfirlî"
duaları okunarak selâm verilir. Daha sonra iki
rekât olan sünnet kılınır. Akşamın sünnetinde
her iki rekâtta da "fâtiha" ve zamm-ı sure*
okunur; ikinci rekâtta oturduktan sonra,
farzının kâ'de-i âhiresindeki dualar okunarak
selâm verilir.
Akşam namazının sünneti iki
rekâttan daha fazla da kılınabilir. Altı rekât
kılmak menduptur. Her iki rekâtta bir selâm
verilmelidir. Normal sünnetinden fazla kılınan
bu namaza "evvâbîn namazı"* denir.
Akşam namazının vaktinin
darlığı sebebiyle ezandan sonra hemen
kılınmasında acele edilmelidir. Bu nedenle de
kısa sureler okunmalıdır.
Akşam namazının, hazır olan
akşam yemeğinden sonraya bırakılması menduptur.
Yemek yenildiği takdirde namaz vakti çıkacak
kadar dar olursa, namazı tehir etmek caiz
değildir. (Ahmed Naim, Tecrîd-i Sarîh
Tercemesi, Ankara 1985, II, 643)
