Nezir'in şarta bağlı olan ve
olmayan şeklinde ikiye ayrıldığı gibi bu
türler de ayrıca kendi aralarında çeşitli
kısımlara ayrılmaktadırlar.
A- Şarta bağlı olan adaklar
Bunlara ıstılâhî olarak
"Muallak Adaklar" denir. Muallak adaklar ikiye
ayrılır:
1- Bazı hususların
gerçekleşmesine ve yapılmasına bağlanan
adaklar. Meselâ 'Hastalığım geçer ve
iyileşirsem şu kadar oruç tutacağım' veya 'Şu
kadar kurban keseceğim' şeklinde yapılan adak
gibi. Bu hastalığı geçerse bu ibâdeti derhal
yerine getirmek gerekir. Böyle bir adağı daha
sonra yapmak her ne kadar câiz ise de hemen
yerine getirilmesi daha sevaptır.
2- Bazı iyi ve güzel
hususların gerçekleşmemesi ve yapılmaması için
adanan adaklar. Örneğin, 'Falan kimse ile
konuşursam şu ibâdeti yapmak üzerime vâcip
olsun' şeklindeki adaklar gibi. Burada koşulan
şart falan kimse ile konuşmamadır. Bu şarta
rağmen o kimse ile konuşulursa adağı yerine
getirmek yahut bunun yerine yemin keffâreti
ödemek gerekir.
Genel olarak belli bir şarta
bağlanan adaklar belirtilen şartın
gerçekleşmesinden önce yapılmazlar. Örneğin
'Falan işim olursa şu kadar oruç tutacağım'
diye adak yapılıp o işi gerçekleşmeden adadığı
orucu tutarsa adağını yerine getirmiş olmaz.
Adı geçen işi gerçekleşince yeniden o orucu
tutması gerekir.
Aynı şekilde bu tür bir adak
belirli bir zaman, yer ve kişilere yahut belli
bir şekle bağlanırsa mutlaka bu belirlenen
şekilde yapılması şart değildir. Meselâ 'Falan
işim olursa falan gün veya falan ay oruç
tutacağım, şu parayı falan adama vereceğim',
yahut şu kadar namazı falan camide kılacağım'
dese belirtilen işi gerçekleşince belirttiği
gün veya ayda oruç tutması şart değildir.
Zikrettiği kişiye belirlediği parayı vermesi
yahut söylediği camide namaz kılması şartı
aranmamaktadır. Orucunu istediği bir zamanda
tutması, sadakasını istediği kimseye vermesi,
namazını istediği herhangi bir camide kılması
mümkündür.
B- Şarta bağlı olmayan
adaklar
Bunlara da "Mutlak Adaklar"
adı verilmektedir. Bu tür adaklar da ikiye
ayrılmaktadır.
1- Belirli olan yani muayyen
adaklar: Şarta bağlı olmadan yapılan
adaklardır. Meselâ 'önümüzdeki perşembe günü
oruç tutmayı adamak' gibi.
Belirli olmayan adaklar.
Bunlara da 'Gayr-i Muayyen Adaklar' denir. Bu
tür adaklar da hiçbir şart ve zamana bağlı
olmayan adak türleridir. Meselâ "Şu kadar gün
oruç tutacağım" diyerek hiçbir şart ve zamana
bağlamadan bir müddet oruç tutmayı adamak
gibi.
Bütün bu hükümlere göre
Mutlak * yani bir şarta bağlı olmadan adanan
oruçların kesin olarak yerine getirilmeleri
gerekir. Belirli bir zamanda yapılması adanan
adak başka bir günde kaza edilmelidir. Aynı
şekilde bu tür mutlak adaklarda belirli bir
yer ve kişi ile belirli bir miktar da önemli
değildir. Mühim olan bu adakların yerine
getirilmesidir. Belirlenen yer, kişi ve
miktarlar değiştirilebilir.