 |
DMET'L-CENDEL OLAYI
Dmet'l-Cendel, Tebk'e yakin, Sam'a bes
gecelik mesafede bir yerdir. Hz. Peygamber
Sam'da hristiyan Araplar'in ve Bizans imparatoru
Herakleios'un destekledigi Rum askerlerinin
Medne'ye saldiri iin hazirlik yaptiklarini
grenince, onlardan nce davrandi ve otuz bin
kisilik bir Islm ordusu ile hicretin dokuzuncu
yilinda Tebk'e kadar geldi. Gerek Rum'dan ve
gerekse Araplar'dan bir hareket grlmeyince
orada durdu. Ayrica Sam'da bulasici tn (veba)
hastaliginin bulundugu haberi de gelmisti. Allah
Rasl, ashabi ile istisare ederek bir sre
Tebk'te kaldi.
Iste Hz. Peygamber Tebk'te bulundugu sirada
Hlid b. Velid (. 21/641)'i agirdi ve yanina
drtyz atli asker verip, kendisini Dmet'l-Cendel'de
bulunan keydir b. Abdilmelik'e gnderdi.
keydir Kindeliler'den olup, onlarin krali idi.
Ve hristiyandi. Halid, emrindeki glerle
birlikte gece vakti keydir'in kalesine yaklasti.
keydir o sirada bazi adamlariyle birlikte yaban
sigiri avlamak amaciyle kale disina ikmisti.
Hz. Hlid ve adamlari keydir'e saldirip, onu
yakaladilar. Kardesi Hassan arpismaya devam
etmek isteyince ldrld. Digerleri kaip
kaleye girdiler. (Ibn Hisam, Sre, Beyrut
1391/1971, IV,161,170; Ibn Sa'd, Tabakt, Beyrut
1376/1957, II, 165, 167; Vkid, Kitab'l-Megz,
Kahire 1965, III, 1025, 1026, 1027, 1031; et-Tevbe,
9/117; Buhr, Cmiu's-Sahh, Istanbul, mire
1329, V, 128; Ahmed b. Hanbel, Msned, IV, 75,
VI, 387; Dre Kutn, IV, 195-196)
Hlid b. Velid ile keydir arasinda kale
halkinin durumu ile ilgili olarak yapilan
anlasmaya gre, Hlid'e, 1) Iki bin deve, 2)
Sekiz yz at, 3) Drt yz zirh gmlek, 4) Drt
yz mizrak, verilecek; 5) keydir'le kardesi
Mudad, Hz. Peygamber'e kadar gtrlp,
haklarinda orada hkm verilecekti (Vkid,
Megz, III, 1027; Ibn Sa'd, Tabakt, II,166).
keydir, kardesi ve ganmetler Tebk'e
getirildi. Hz. Peygamber ganmetlerin beste
birini beyt'l-ml iin ayirdiktan sonra, beste
drdn mcahidler arasinda blstrd.
Raslullah (s.a.s.) keydir'le kardesini Islm'a
davet etti. Fakat yanasmadilar, cizye demeye
razi oldular. Kendileri serbest birakildi.
Onlara emn ve sulh maddeleri ihtiva eden bir
yazi verildi. keydir Tebk'ten tekrar Dmet'l-Cendel'e
dnd (Vkd, Megz,III,1030; Ibn Hisam, Sre,
IV, 170). Dmet'l-Cendel akar suyu, hurmalik ve
ekinleri bulunan, byk bir panayir ve ticaret
merkezi idi. Arap kabilelerinin birer birer
mslman olduklarini grnce, Dmeliler, Hz.
Peygamber'den korkmaya baslamislardi. Ancak bu
olaydan sonra da Islm'a girmek yerine cizye
demeyi tercih ettiler.
Hamdi DNDREN
