|
A+: Bilgisayar sektöründe
geçerli bir sertifika. Sertifikayı alabilmek için belirli bir sınavın
geçilmesi zorunludur. Sınav yazılım ve donanım olmak üzere iki bölümden
oluşur. Başarılı olunursa Microsoft' un ki gibi bir sertifika verilir.
Bu sertifikanın birçok sektörde geçerliliği vardır.
A/UX: Apple Macintosh'lar için geliştirilmiş
bir Unix işletim sistemi.
ABACUS:
Üzerinde bir çubuğa sıralanmış, sağa sola kaydırılabilen toplar bulunan
hesap makinesinin temeli sayılan bir alet. Kendi başına hesap yapmasa
da sayılan sayıları insanlara hatırlatarak hesaplamaya yardımcı olur.
ABORT: İşletim sistemi üzerinde program çalışırken
doğal olmayan bir sebepten programın durması veya durdurulması. Sonuç
olarak program ya da işletim sistemi bir hata mesajı verir. Hata mesajının
üzerinde devam, programı kapat seçenekleri vardır.
ACCELERATOR BOARD: Bilgisayarınızı hızlandırmak için takılan kart.
Bu kartların işlevi, bilgisayarın CPU'sunun üzerindeki bazı işleri alıp
kendi üzerlerinde çalıştırmasıdır. Böylece CPU'nun yükünü hafifletip bilgisayarınızın
performansını arttırırlar.
ACCESS: Bir bilgiye, belleğe, diske, CD-ROM'a
vb. erişmek.
ACCESS CODE: Erişim kodu. (şifre)
ACCESS TIME: Erişim için geçen zaman.
ACCESS POINT: WAN'larda telsiz sinyallerinin
güçlendirilmesi ve paylaştırılması için kullanılan bir araçtır. Kablolu
LAN'larda HUB'lara benzer biçimde, ACCESS POINT'ler de, veri paketlerinin
telsiz ağlarda paylaşımını sağlar. Access Point'ler sinyalleri güçlendiren
ve daha uzak mesafelere ulaştırılmasını sağlayan Repeater görevini de
görür.
ACCESS PRIVILEGES: Giriş izni. Bilgisayar üzerindeki
dosyalara giriş ve dosyalar üzerinde değişiklik yapmak için kullanıcılara
tanımlanan haktır.
ACCOUNT: Hesap. İşletim sistemlerinde bir kişi
adına açılan kullanıcı adı ve giriş şifresidir. Ayrıca kişinin erişim
hakları ve kullanım ile ilgili diğer bilgilerinin kaydedilmesi için de
kullanılabilir.
ACLS
(Access Control Lists): Geçiş kontrol listeleri. Ağ üzerinden transfer
edilen verilerin kimden geldiği, kime gideceği ve verinin büyüklüğü gibi
kriterlerinin tutulduğu listedir.
ACRONYM: Kısaltma. Özel isimlerin kısaltılması
baş harflerini birleştirerek yapılır. Örnek: ACLS (Access Control List)
ACTIVE: Aktif. İşletim sistemlerimizin üzerinde
kullanımda olan programların ve dosyaların durumlarını belirtmek için
kullanılır. Örnek: ICQ programı açık ve kullanılıyorsa o anda ICQ programı
aktif demektir.
ACTIVE MATRİX: Sıvı kristal ekran teknolojisi.
Genellikle taşınabilir bilgisayarların ekranlarında kullanılan teknolojidir.
ACTIVE-X: Microsoft firmasının hazırladığı işletim
sistemlerinde Java dili gibi internet üzerinde çalışan programlar hazırlamak
için kullanılan gelişmiş bir program geliştirme dilidir.
@ (AT İŞARETİ): Bu işaret klavyede Q tuşu ( F
klavyede F tuşu) ve ALT GR tuşlarına birlikte basılarak yazılır. En yaygın
kullanıldığı yer e-mail adresleridir, kullanıcı ve elektronik postanın
gideceği posta sunucusunun adlarının birbirinden ayrılmasına yarar. Örnek;
yardim@chip.com.tr
ADA: Amerika Birleşik Devleti Savunma Bakanlığı
tarafından geliştirilmiş eski bir programlama dilidir.
ADAPTER: Uyum sağlamayan iki bağlantı çeşidi
ya da cihazı birbirine bağlanmak için gerekli olan ara cihazdır.
ADC (Analog Digital Convertor): Gelen anolog
sinyalleri alarak dijital sinyallere çeviren cihazdır.
ADD-IN: İşletim sistemine veya işletim sistemi
üzerinde çalışan bir programa eklenebilen yardımcı programlara verilen
isimdir.
ADD-ON: İşletim sistemi veya işletim sistemi
üzerinde çalışan programların özelliğini arttırmak için, bilgisayar üzerine
kurulan programlara verilen isimdir.
ADDRESS: Ulaşılmak istenen bilgi, bölüm, kayıtın
bulunduğu yeri ifade eder . İnternet üzerinde üç farklı adres kullanılır:
e-posta adresi, mac adresi, ip ya da internet adresi.
ADMINISTRATIVE
DOMAIN: Yönetsel alan. Tek bir kişi, birim, sistem tarafından yönetilen
alandır.
ADMINISTRATOR: Sistem yöneticisine verilen ad.
Sistem birçok makineden oluşturulmuş bir ağ veya tek bir makine üzerinde
olabilir. ADMINISTRATOR sistemin geliştirilmesi ve sorunların çözümünden
sorumlu kimsedir.
ADN/Advanced Digital Network: 56 Kbps leased-line
lar için kullanılan bir ağ çeşididir.
ADS/AUTOMATIC DRIVER SIGNING: Otomatik Sürücü
Atlama. Windows tabanlı işletim sistemlerinde başlangıçta bilgisayar kilitlenmesi
yaşanan durumlarda kilitlenmenin sebeplerini belirler. Bu sebepleri işaretleyerek
bir sonraki başlangıçta sorunları atlanmasını sağlar.
ADSL/Asymmetric Digital Subscriber Line: Asimetrik
Sayısal Abone Hattı. Standart telefon hatlarını kullanarak yapılan dijital
haberleşme teknolojisi. Servis kalitesi merkeze olan uzaklığa göre deyişim
gösterir. Bu tip hatlarda download ve upload hızı farklı olabilir.
ADVENTURE: Macera oyunlarına verilen isimdir.
AF/Auto Focus: Bu özellik kameralarda netliğin
otomatik olarak sağlanması için kullanılır.
AGENT: İnternet üzerinden istediğiniz bilgileri
otomatik olarak toplayabilen bir programdır. Bilgisayar başında olmanıza
gerek kalmadan sizin yerinize bilgileri toplar.
AGGREGATE: Toplu işlem. İşletim sistemlerimiz
veya programlarımız üzerinde tek bir değerle değil bir grup değer üzerinde
çalışan işlemlerdir.
AGP/Accelerated Graphics Port: Üç boyutlu grafik
kartlarından daha fazla verim alınması için Anakart firmaları tarafından
üretilen bir bağlantı birimidir.
AIX: Unix tabanlı bir işletim sistemi.
ALDUS PAGEMARKER: Masaüstü yayıncılık programlarından
biri. Bu programla oluşturduğunuz grafikler üzerinde kolayca değişiklik
yapabilirsiniz.
ALGORITHM: Bilgisayarınız üzerinde sorunları
çözmek için belirlenmiş kurallar ve işlemler topluluğuna verilen isim.
ALIAS: Takma isim. Uzun ve hatırlaması zor isimler
yerine kısa ve hatırlaması kolay isimler tanımlamak.
ALIASING: Bilgisayar ekranında gördüğümüz çizgiler,
eğriler ve simgelerin kenarlarının tırtıklı gözükmesine ALIASING denir.
Ekran çözünürlüğünü yükselttikçe bu bozulmalar azalır.
ALLOCATE: Bir bilgisayar üzerinde RAM ve sabit
diskin tamamını veya bir bölümünü ileride kullanmak için ayırmak. Genelde
programlar bu işlemi kullanırlar.
ALIGNMENT: Kelime işlem ya da masaüstü yayıncılık
programlarında metnin kenarlara yanaşık olma durumunu belirler. Sağa,
sola yanaşık veya ortalanmış olabilir.
ALPHA: Dijital firması tarafından üretilen 64bit
bir işlemci türüdür.
ALPHANUMERİC: Rakam, kelime ve özel sembollerden
oluşmuş karakter topluluğu.
ALT KEY: PC'lerde kullanılır. Alt key tuşu başka
bir tuşla birlikte basıldığında programların özelliğine göre değişik işlevler
görür.
AMD:
Intel'in ardından dünyanın büyük ikinci PC işlemci üretici firmasıdır.
AMİGA: Commodore firması tarafından üretilen
genelde oyun amaçlı kullanılan bilgisayar. Günümüz standartlarının altında
bir bilgisayar.
ANALOG: Devamlı değişken bir akış halinde bulunan
verilere "analog" adı verilir. Bilgisayarlar doğrudan analog
veriyi işleyemezler, gelen analog verileri dijitale çeviren arabirimlerin
kullanılması gerekir.
ANCHOR: HTML dosyalarının içinden başka bir sayfaya ya da başka
bir bölgeye geçmek için kullanılır. Altı çizgili mavi metin şeklinde görüntülenir.
ANIMATION: Kullanıcının ilgisini belli bir yöne
yöneltmek için yapılmış, grafiklerin belirli bir düzene göre canlandırılması
işlemi .
ANNOTATION: Doküman üzerine, dokümana zarar vermeden
eklenen not. Bu notlar doküman hakkında bilgi vermek için koyulabilirler.
ANSI/AMERİCAN NATIONAL SKYLINE INDUSTRIES: Amerika
Ulusal Standart Enstitüsü. Bilgisayar ve iletişim gibi birçok alanda A.B.D.
standartlarını belirleyen kurum. Bu standartlar ANSI standartları olarak
da bilinir.
ANTI ALIASING: 3D grafik kartlarında grafik işleme
tekniklerinden birine verilen isimdir. Özellikle gelişmiş üç boyutlu oyunlar
gibi yüksek grafik detay seviyesine sahip programlarda sıkça kullanılan
bu yöntem, ekranda beliren görüntünün daha doğal olması amacıyla geliştirilmiştir.
ANTİ GLARE SCREEN: Bilgisayar ekranlarının çevreden
aldıkları ışığı yansıtmasını önlemek için kullanılan yansıma önleyici
bir filtredir.
ANTİ RADIATION SHIELD: Bilgisayar ekranlarının
yaydığı elektromanyetik dalgalardan korunmak için filtredir.
ANTİ VİRÜS PROGRAM: Bilgisayarı virüs denen zararlı
programlara karşı korumak için üretilmiş yazılımlardır. Bu programlar
diskinizi tarayarak virüsten etkilenmiş olan dosyalarınızı bulurlar. Daha
sonra bunları ya tamamen silerek ya da eski sağlam hallerine döndürerek
sistemi virüsten arındırırlar.
ANY KEY: Bilgisayarın klavyesi üzerindeki herhangi
bir tuş.
API/Application Programming Interface: Bir programın
diğer program ve işletim sistemleri ile etkileşimini sağlayan arabirim.
En çok kullanılan WIN32 API'sidir.
APP: Bkz. Application.
APPEND: Metin belgelerinin birbirleri sonuna
eklenmesi işlemidir.
APPLE
MACINTOSH: Apple firması tarafından geliştirilmiş bir tür bilgisayardır,
aynı zamanda MAC olarak da adlandırılır. Bu bilgisayarlar çok yaygın olarak
kullanılan PC türü cihazlarla uyumlu değildir ve kendilerine has yazılımları
vardır.
APPLET: İnternette HTML sayfası içine yerleştirilmiş
küçük JAVA programlarıdır.
APPLETALK: Apple bilgisayarlar arasında iletişimi
sağlamak için yapılmış bir protokol.
APPLICATION: Bilgisayar üzerinde yapılan uygulamalara
verilen isimdir.
APPLICATION LAYER: Uygulama katmanıdır. Bu katman
OSI/Open Systems Interconnection modeline göre yedinci katmandır. E-mail
ve dosya transferi gibi işlemlerde otomatik olarak kullanılır.
APPLICATION SERVER: Uygulama sunucusu. Uygulamaları
ağa bağlı diğer istemcilerin kullanımına sunan sunucudur.
ARCHITECTURE: Bilgisayarlar ve ağlarda genel
yapıyı, elektronik bileşenleri, bilgisayarın iç yapısı ve işletim sistemlerini
belirler.
ARCHIE: İstediğiniz bilgileri internet üzerinde
arayıp bulan ve bu bilgileri düzenleyen bir program. Eskiden sadece ftp
arşivlerini tarayabilen Archie şimdi tüm internette arama yapabiliyor.
ARCNET: Bir ağ tipi. Bu ağ içinde en fazla saniyede
2,5 Megabit hıza ulaşılabilir. Günümüz teknolojisine göre yavaş bir ağ
tipidir.
ARGUMENT: Argüman. İşletim sistemi veya işletim
sistemi üzerindeki programların içindeki fonksiyonlara verilen değer ya
da isim.
ARP/Address Resoluion Protokol: İnternet ve ağ
üzerinde göndermek istediğimiz paketlerin IP adreslerine doğru dağıtılmasını
sağlayan bir iletişim protokolüdür.
ARPANET: İnternetin temeli sayılabilecek dünyanın
ilk ağının ismi. İlk olarak Amerikan ordusuna hizmet vermek üzere kurulmuştu.
Daha sonra diğer ağların gelişmesi ve büyümesi ile tamamen hizmet dışı
kaldı.
ARROW KEYS: OK tuşları. Bilgisayar klavyesi üzerinde
bulunan sağ, sol, yukarı, aşağı tuşları.
ARTIFICIAL INTELLIGENCE: Yapay zeka. Bilgisayarlarımızın
insanlar gibi düşünmesi ve davranması için yapılan çalışmaların tümüne
verilen isim.
ASCENDING ORDER: Bir verinin küçük değerden büyük
değere doğru sıralanması. Sayılar 0'dan 9'a doğru, harfler A'dan Z'ye
doğru sıralanır.
ASCII/American Standard Code for Information Interchange:
Bu koda göre dünya çapında kullanılan hemen hemen tüm harf ve sembollere
bir değer atanmıştır. Böylece farklı bilgisayarlar arasında bilgi alışverişi
yapılırken ortaya çıkması muhtemel karışıklıkların önüne geçilmesi hedeflenir.
ASP/Active Server Page: Bir tür programlama dili.
Daha çok sunucu taraflı teknolojilerin kullanılmasına imkan sağlar. ASP
ile yapılan ifadeler çalıştırılınca, sonuç çalıştıran kişiye HTML biçiminde
gönderilir.
ASPECT RATIO: Bilgisayar üzerinde yapılan grafik
işlemlerinde grafiğin yatay ve dikey ölçülerinin birbirlerine oranı. Bu
oranın korunması grafiğin bozulmaması için önemlidir.
ASSEMBLER: Kurulu olduğu işletim sistemi üzerinde,
işletim sisteminin doğrudan çalıştırabileceği programları üreten bir yazılım
dilidir.
ASSIGN: Atama. Bilgisayar üzerinde bir alana
veya değişkene değer atanması. Örnek, Excel programında A1 hücresine istediğiniz
bir değeri ASSIGN edebilirsiniz .
ASSOCIATE: İlişkilendirme. Bir dosya tipini bir
program ile bağlama. Örnek : *.avi dosyasını
Windows Media Player ile ilişkilendirebilirsiniz.
ASTERİSK: Yıldız şeklindeki simge. Bilgisayar
üzerinde birçok işlevi vardır. Hesap makinesi, programlama, elektronik
tablolarda kullanılır.
ATM (Asynchronous Transfer Mode ): Yüksek hız
ve kalitede veri aktarımı için kullanılan teknoloji. Daha çok ses ve görüntü
iletimi için kullanılır.
ATTRIBUTE: Çeşitli programlarda, kullanılan kontroller
için verilen parametrelerdir. Bazı parametrelere değişik karakterlerde
değerler verilebilir. Bazıları ise olduğu gibi kullanılırlar.
AUDIO CARD: Ses kartı. Bilgisayar üzerinden ses
dosyalarının dinlenebilmesi için gereken kart. Bu kartlar anakartın slotlarına
takılı ya da anakart üzerinde de ( On Board ) olabilirler.
AUDIT TRAIL: Sistem içindeki kullanıcıların belli
zaman içinde kullandıkları kaynakların ölçülmesi için bu kaynakların kayıtlarının
tutulması işlemidir. Örnek: Sistem içindeki kullanıcıların bilgisayarları
üzerinde yaptıkları değişiklerin kayıtları tutulabilir.
AUP: Okuma ve yazma kafaları sabit olan sistemlerde,
veri yazılan ve okunan ortamı harekete geçirmek için kullanılır.
AUTHENTICATION: Bilgisayar üzerindeki kullanıcı
yetkilerinin doğrulanması işlemidir.
AUTHORING TOOL: Multimedya uygulamalarını hazırlamak
için kullanılan yazılımlardır. Bu tür programlar, programlama bilmeyenler
için büyük bir kolaylık sağlar.
AUTHORIZATION: Sistem yöneticisi , sisteme girebilecek
kullanıcılara giriş izni ve kullanıcılara bağlı kullanım izni verebilir.
Bu izin verme işine AUTHORIZATION denir.
AUTHORWARE: Multimedya gösteriler yaratmak için
geliştirilmiş yazılım programları.
AUTOEXEC.BAT: Bilgisayarda bulunan bir dosya.
Bu dosya bilgisayar ilk başlatıldığı zaman çalıştırılmak üzere içinde
DOS komutları barındırır. Bu dosya içinde yer alan sistem komut yığını
otomatik olarak çalıştırılıp ilgili gerekli ayarlamaları yapar.
AUTOMATION: Otomasyon. Bir işin bilgisayar ya
da iş için gerekli olan cihazlar ile otomatik olarak yapılması.
AUTOREC
SONER: Bilgisayarınızda ses kaydı yaparken, ses kaydının en yüksek
kalitede kaydedilmesini sağlayan alıcı.
AUX: Müzik kaynağının bağlanabildiği bir bağlantı
türü. Genellikle müzik seti ve videolarda kullanılır.
AUTO-ANSWER: Modemler için kullanılan bir özellik.
Bilgisayarınızın başında olmadığınız zaman modemin gelen çağrıya cevap
vermesi işlemidir.
AUTO-RUN: Bilgisayarın CD-ROM sürücüsüne yeni
bir CD takıldığında, Windows işletim sistemi derhal harekete geçerek bunu
inceler. Eğer CD üzerinde uygun yazılım varsa, o zaman Windows bu CD üzerindeki
yazılımı kendiliğinden çalıştırır. Bunun olmasını sağlayan ve CD üzerindeki
yazılımın bir parçası şeklinde tasarlanan küçük programa genellikle Auto-Run
programı denir.
AUTO-SAVE: Otomatik Koruma. Bazı programların
Auto-Save özelliği vardır. Bu özellik programın içinde bir dosya üzerinde
çalışırken programın dosya üzerinde yaptığımız değişiklikleri belli aralıklarla
otomatik olarak kaydetmesini sağlar.
AUTO-SELF TEST: Bilgisayarınız açıldığında hızla
kendini gözden geçirir ve genel bir arıza kontrolü yapar. Bu şekilde hafıza
modülleri ya da işlemci gibi hayati parçalarda önemli bir arıza olup olmadığını
anlamaya çalışır, eğer arıza bulur ve açılmazsa o zaman sesli sinyalle
bunu bildirir. Ancak bu özellik sadece bilgisayarınıza has değildir, faks
ve baskı makinesi gibi cihazlarda da bu tür bir test uygulanır.
AUTO-START: Bu tür programlar genellikle bilgisayarın
açılmasıyla beraber çalışmaya başlarlar. Çok çeşitli türden olabilir ve
farklı işler yapabilirler. Windows işletim sisteminde, bilgisayar açıldığında
çalışmaya başlayan AUTO-START özelliği olan yazılımdır ve kullanıcının
bunu değiştirmesi genellikle mümkün değildir.
AVC ( Automatic Volume Control ): Gelen ses üzerinde
alçak ses sinyalinin büyüklüğüdür.
AVI ( Audio Video İnterleaved ): Video ve ses
dosyası formatıdır. Dosya uzantısı .avi'dir. Windows işletim sistemi ile
beraber gelen Media Player adlı program bu görüntü dosyasını oynatabilir.
AXİS: Tasarlayan kişi tarafından verilen
grafik üzerindeki eksen. Yatay eksen X ekseni, düşey eksen Y ekseni olarak
gösterilir.
|